Hörmann ProMatic tandwielset vervangen bij slippageverschijnsel

Een vreselijk geluid. Een motor die sputtert, een garagedeur die niet omhoog wil.

Je drukt op de knop en er gebeurt… niets. Of erger: je hoort een glibberend, schurend geluid en de deur beweegt een stukje en dan weer terug. Je hebt een slippageverschijnsel te pakken.

Vaker wel dan niet, bij een Hörmann ProMatic motor, is het de tandwielset die het begeeft.

Even diep ademhalen, dit kun je zelf fixen. Je hoeft niet meteen de hele motor te vervangen. Een ProMatic motor is een stukje techniek waar je op bouwt. Ze zijn sterk, betrouwbaar en gaan jaren mee.

Maar net als bij een auto, slijten onderdelen. De tandwielset in de aandrijving is zo’n onderdeel.

Het is het hart van de beweging. Als die tanden afbreken of slijten, grijpt de motor niet meer goed aan. Dat is wat we slippage noemen.

De motor draait, maar de deur gaat niet mee. Een klusje van een uurtje, als je weet wat je doet.

Wat is dat eigenlijk, een slippageverschijnsel?

Stel je een fiets voor. Je trapt op de pedalen, maar de ketting ligt los op het tandwiel.

Je pedalen draaien door, maar het wiel draait niet mee. Dat is precies wat er gebeurt in je garagemotor. De elektromotor draait op volle toeren, het hoofdtandwiel probeert de stang (de torsiestaaf of hefboom) te verplaatsen, maar er is geen grip meer.

Je hoort een soort glibberend of ratelend geluid. Dat is het geluid van kunststof of metaal dat over elkaar schuift zonder te grijpen.

Waarom gebeurt dit? De krachten in een garagedeur zijn enorm. Bij een sectionaaldeur moet de motor het gewicht van de deur overwinnen én de weerstand van de veren. Over de jaren heen zet dit de tanden van het tandwiel onder druk.

Vooral als de deur niet soepel loopt of als de veren verkeerd zijn afgesteld, slijt dit onderdeel sneller. Het is een typisch slijtageonderdeel.

Het breekt niet omdat het slecht is, maar omdat het zijn werk heeft gedaan. Je herkent het aan een paar duidelijke signalen. De motor maakt lawaai, maar de deur beweegt niet of alleen met kleine schokjes.

Soms gaat de deur omhoog, maar zakt hij als de motor stopt meteen weer een stuk terug.

Dat komt doordat de veiligheidsrem van de motor niet meer goed kan grijpen op het versleten tandwiel. Het is een duidelijk teken dat je moet ingrijpen. Wachten maakt het alleen maar erger en kan andere onderdelen beschadigen.

De kern van de zaak: de tandwielset

De tandwielset voor een Hörmann ProMatic zit in de aluminium behuizing van de motor. Wanneer je de kap eraf haalt, zie je een groot, vaak wit of zwart kunststof tandwiel.

Dit is het onderdeel dat direct verbonden is met de uitgaande as. Dit tandwiel grijpt in op een kleinere aandrijftandwiel. De verhouding tussen deze twee zorgt voor de kracht die je garagedeur omhoog trekt.

Bij de ProMatic is dit vaak een setje van twee, soms drie, onderdelen.

De slijtage zit hem vaak in de tanden van het grote tandwiel. Deze zijn scherp en tandvormig. Als ze versleten raken, worden ze stom en afgerond.

De motor draait, maar de tanden grijpen niet in elkaar. Het gevolg is dat de as door kan draaien terwijl de deur stil staat.

Dit is niet alleen vervelend, het is een direct gevaar voor de motor.

De motor loopt vast en kan oververhitten of doorslaan. De set die je nodig hebt is specifiek voor jouw model. Hörmann heeft verschillende ProMatic generaties. De oude ProMatic (de eerste generatie) heeft een andere set dan de ProMatic 4.

En de ProMatic L heeft weer een eigen maat. Je kunt niet zomaar een willekeurige set kopen.

Je moet het type van je motor weten. Dit staat op een sticker op de zijkant of onderkant van de motorbehuizing. Zoek op "Hörmann ProMatic [jouw type] tandwielset" om de juiste te vinden.

Een setje bestaat meestal uit het hoofdtandwiel, de aandrijftandwiel en de bijbehorende pin of as. Soms zit er ook een nieuwe veer of een speciale clip bij.

De prijs ligt tussen de €25 en €45, afhankelijk van waar je hem koopt en voor welk model. Dat is een schijntje vergeleken met de kosten van een nieuwe motor (die al snel €300 tot €500 kost) of een monteur. Dit is een van de goedkoopste en effectiefste reparaties die je kunt doen.

Zelf vervangen: stap voor stap

Veiligheid eerst. Haal de stekker uit het stopcontact.

Zorg dat de deur in de gesloten stand staat. Als je twijfelt of de deur op de rail blijft hangen, zet er dan even een stevige stut onder (bijvoorbeeld een ladder of een stevige balk).

Je werkt aan de motor, de deur mag niet zomaar naar beneden kunnen vallen. De ProMatic heeft een veiligheidsrem, maar die is nu net het probleem. Dus wees voorzichtig. Je begint met de kap van de motor.

Deze zit meestal vast met een veerclip of een paar schroefjes. Haal de kap eraf.

Je ziet nu de motor en de aandrijving. Let op: er zit een kabeltje naar de ontvanger (de antenne). Trek dit voorzichtig los. Je hoeft de bedrading niet los te halen, tenzij je de complete stroomkabel van de garagedeur motor wilt vervangen, maar je moet de kap nu vooral vrij kunnen maken.

Leg de schroefjes op een veilige plek, ze zijn klein en verdwalen snel.

Om bij het tandwiel te komen, moet je de motor losschroeven. Er zitten meestal vier schroeven aan de zijkant die de motor op zijn plek houden. Draai ze niet helemaal los, maar maak ze los genoeg om de motor iets te kunnen kantelen.

Je hoeft de motor niet volledig uit de behuizing te halen. Je wilt ruimte maken om het oude tandwiel te verwijderen.

Trek de motor iets naar je toe, zodat de aandrijfas vrijkomt. Haal nu het oude, versleten tandwiel van de as. Dit kan soms wat vastzitten door vuil of slijtage.

Gebruik een tang of je vingers om het voorzichtig los te trekken. Let op de volgorde van de onderdelen.

Er zit een veer of een clipje onder. Vergeet niet hoe het erin zat.

Een foto maken met je telefoon voordat je alles loshaalt, is een gouden tip. Dan kun je altijd terugkijken. Reinig de as en de behuizing even.

Veeg het oude slijpsel en stof weg met een doekje. Een schone basis is belangrijk voor de nieuwe set.

Plaats nu het nieuwe hoofdtandwiel op de juiste plek. Zorg dat het goed vastklikt of op de juiste manier op de as past. Sommige sets hebben een specifieke pasvorm. Druk het stevig aan.

Voel je een weerstand? Forceer niet, maar controleer of je het op de juiste manier probeert te plaatsen.

Zet de motor weer vast. Draai de vier schroeven weer aan, maar trek ze niet te strak aan. De motor moet nog een beetje kunnen trillen, dat is normaal.

Zorg dat de aandrijfas weer netjes in het nieuwe tandwiel grijpt. De motor moet stabiel staan, maar niet onder spanning staan.

Als de motor vastzit, kan hij niet goed zijn werk doen. Controleer of alles recht zit. Sluit de ontvangerkabel weer aan.

Zorg dat hij goed vastzit. Zet de kap er weer op.

De kap moet goed passen, zonder dat je hoeft te duwen. Als hij niet goed wil, controleer dan of er een kabeltje klem zit.

Zet de schroefjes vast. Steek de stekker weer in het stopcontact. Je bent klaar met het mechanische deel. Nu komt de test.

De juiste set kiezen en kosten

Zoals gezegd, de set moet passen. Voor de meeste gangbare ProMatic motoren (type I, II en III) zijn de sets universeel.

Voor de nieuwere ProMatic 4 en de ProMatic L heb je specifieke sets nodig. De prijs verschilt niet veel. Een universele set voor de oudere modellen is vaak te vinden voor rond de €25.

Een set voor de ProMatic 4 ligt vaak tussen de €35 en €45.

Dit is exclusief verzendkosten. Waar koop je ze? Bij gespecialiseerde garagedeur webshops. Zoek op "Hörmann ProMatic tandwielset" en filter op je motortype, of bekijk onze gids over een defecte printplaat in een Hörmann motor.

Grote webshops zoals Garagedeur-Online of DeurOnderdelen.nl hebben ze vaak op voorraad. Ze leveren vaak ook de juiste handleiding mee.

Koop geen goedkope namaak van een onbekende webshop. De pasvorm is essentieel. Een millimeter verschil kan ervoor zorgen dat het niet werkt of snel weer slijt.

De totale kosten voor deze reparatie? De set kost €25-€45.

Als je het zelf doet, zijn dat je enige kosten. Een monteur rekent al snel het uurloon (€70-€90) plus voorrijkosten. Zelfs als je een setje koopt en een half uurtje bezig bent, ben je nog geen €50 kwijt.

Een nieuwe motor kost €350 tot €600. De keuze is snel gemaakt.

Dit is een echte budget-saver. Het is goed om te weten dat dit een slijtageonderdeel is.

Als je motor al 10 jaar meegaat, is het logisch dat dit stukgaat. Het zegt niets over de kwaliteit van de motor zelf. Sterker nog, als je dit vervangt, kun je weer jaren vooruit.

De motor zelf is vaak nog prima in orde. Dit is het onderdeel dat het eerste slijt, net als de remblokken op je auto.

Praktische tips voor de doe-het-zelver

Een goede voorbereiding is het halve werk. Voordat je begint, is het slim om even te kijken of de deur verder nog soepel loopt.

Schuif de deur handmatig omhoog en omlaag (als het kan). Voelt het zwaar? Dan kan het zijn dat de veren niet goed zijn afgesteld.

Een zware deur belast de motor extra en kan ervoor zorgen dat je het garagedeur motor tandwiel vervangen moet. Misschien moet je de veren bijstellen. Gebruik het juiste materiaal. Een stevige tang, een kruiskopschroevendraaier en een doosje voor de schroefjes.

Meer heb je niet nodig. Zet de stekker eruit.

Dit lijkt logisch, maar in de haast vergeet je het snel. Controleer of de veiligheidsfoto-cel het nog doet. Als je toch bezig bent, veeg even de lens schoon.

Een vieze sensor zorgt voor storingen. Na het vervangen van het tandwiel, is het slim om de motor opnieuw te programmeren.

De ProMatic onthoudt de eindstanden. Als je de motor open hebt gehad of de stroom er even af hebt gehaald, kan het zijn dat de deur niet meer helemaal sluit of opent.

Volg de handleiding om de eindstanden opnieuw in te stellen. Meestal is dit een kwestie van de knop indrukken en vasthouden tot het piept. Problemen na de reparatie?

De motor draait nog steeds niet? Controleer dan nog even of de kabels goed aangesloten zijn.

Soms zit er een veiligheidschakelaar los. Of de deur loopt nog steeds zwaar.

Dan is het tandwiel niet het enige probleem. Check de rail op vuil en smeer de looprollen met een speciale garage-spray.

Een schone en gesmeerde deur verlengt de levensduur van je motor aanzienlijk. Je bent nu een expert op het gebied van garagedeur onderdelen!